| Trong xưởng may của Cty may Sông Hồng |
Những ngày gian khó
Xí nghiệp may Mùng Một Tháng Bảy, tiền thân của Công ty may Sông Hồng ngày nay, được thành lập đúng vào thời kỳ khó khăn nhất của đất nước. Đó là những năm cuối thập kỷ tám mươi, nền kinh tế Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức ghê gớm. Thị trường truyền thống khu vực I bị co lại. Công cuộc "Đổi mới" vừa khởi đầu chưa lâu, thị trường khu vực II chưa mở được... Danh tính "1-7" được chọn để ghi nhớ ngày giải phóng thành phố Nam Định (ngày 1.7.1954). Tiếng là xí nghiệp, nhưng 1.7 không hơn một tổ hợp may với vài chục máy khâu cũ, lấy nhà thờ Khoái Đồng, một nhà thờ lớn, nhưng hoang nát từ lâu làm chỗ đứng chân. "Đó là những ngày cực kỳ khốn khó. Nhà xưởng tạm bợ, vốn không, thị trường không. Xí nghiệp cam phận làm vệ tinh, nhận may gia công cho mọi đối tác. Giám đốc và công nhân cùng gồng mình, nghiến răng gồng mình và cùng chịu đựng và vật lộn. Trong làng may lúc đó, 1.7 chỉ là đứa trẻ thơ dại, èo uột". Giám đốc Bùi Đức Thịnh nhớ lại và trầm ngâm nói với tôi thế. Thấu hiểu nỗ lực của 1.7, Thành uỷ Nam Định nhường hẳn trụ sở làm việc của mình cho xí nghiệp, một việc làm chưa hề có tiền lệ. Vài năm sau, anh Trần Minh Ngọc về làm Bí thư Thành uỷ. Vốn trưởng thành từ một doanh nghiệp có tiếng, từng nhiều năm là giám đốc Nhà máy dệt lụa Nam Định, anh Ngọc thấy rõ những điều kiện tối thiểu cần có của một doanh nghiệp. "Chẳng biết anh làm ăn ra sao, nhưng cơ ngơi úi sùi, thiết bị, máy móc lạc hậu, vệ sinh công nghiệp tồi thì chả thằng nào thèm làm ăn với anh". Anh Ngọc từng bỗ bã nói thế! Loạt máy khâu JUKI đầu tiên 1-7 có được là nhờ quyết tâm và công sức rất lớn của anh Ngọc. Từ đó, tiếng nói của 1.7 dần dần có trọng lượng trong làng may. Rồi anh Thịnh lý giải về nguyên do đổi tên từ Xí nghiệp 1.7 sang Công ty may Sông Hồng: "Dạo đó, quota xuất khẩu hàng may khan hiếm lắm. Phải kiếm thêm hạn ngạch cho đơn vị. Tôi lên Hà Nội, gõ cửa sau. Lúc này, cái tên xí nghiệp xem ra ra khó thuyết phục các cơ quan nắm quota. Tôi nghĩ đến việc đổi tên cơ sở của mình. Công ty may Sông Hồng ra đời từ đó. Tôi chọn "Sông Hồng" đặt tên cho công ty bởi, thoạt nghe, người ta dễ lầm tưởng đây là doanh nghiệp của cả vùng, gồm mấy tỉnh, nên quota Sông Hồng kiếm được, nếu có hơn chút đỉnh cũng ít bị anh khác xăm xoi, tỵ hiềm!".
Từ làm bông...
Áo jacket là mặt hàng chủ lực của Sông Hồng. Hàng năm công ty xuất cho khách hàng EU, Hàn Quốc, Đài Loan hàng triệu chiếc. Có đầu ra, sản xuất ổn định, nhưng thu nhập thực tế của công nhân chưa nâng được mấy. Bởi trong jacket có một thứ nguyên liệu độc, đó là lớp bông lót. Một loại bông mang đặc phẩm tinh khiết, nhẹ, xốp, không xẹp, không thấm nước và thơm. Bông này, Sông Hồng phải mua theo giá độc quyền của nhà sản xuất. Giá bông lót chiếm tỉ lệ đáng kể trong giá thành jacket, làm cho sản phẩm của Sông Hồng khó cạnh tranh với mặt hàng cùng loại. Đó là nguyên nhân làm giảm thu nhập của công nhân. Liệu Sông Hồng có chế được thứ bông này? Thịnh nung nấu ý chí tìm cách chế tạo thứ bông lót áo. Sau những chuyến bôn ba, mầy mò, tìm tòi, anh đã nắm được công nghệ và bí quyết chế tạo lớp bông lót. Một ngày đầu năm 1999, Sông Hồng cho xuất xưởng mẻ bông đầu tiên, chất lượng không hề thua kém bông lót nhập ngoại, giá thành lại rẻ hơn rất nhiều. Đến nay, jacket Sông Hồng đã dư sức cạnh tranh trên thị trường và được đánh giá là sản phẩm đầu bảng của làng may phía bắc!
... đến làm chăn
Một lần đi công tác Hàn Quốc, Giám đốc Thịnh vào một siêu thị ở Seoul, chủ định tìm mua cho gia đình một chiếc chăn Hàn. Đã có lần, vợ anh ca ngợi loại chăn này. Nó nhẹ, xốp, ấm và thơm. Ngoài chợ Rồng Nam Định cũng có bán, nhưng giá cao, trên năm trăm nghìn đồng một chiếc. Anh muốn mua tận gốc. Người phiên dịch đi cùng anh cũng sờ nắn mãi chiếc chăn Hàn, rồi không dám mua. Còn bao nhiêu người thèm có một chiếc chăn như thế, nhưng không mua được vì giá cao? Thịnh nói với tôi: "Nước ta, ước còn khoảng 70% người nghèo, họ đâu dám mơ đến chiếc chăn ngoại giá những hai ba tạ thóc. Vậy thì bao giờ, những người nghèo, những anh công nhân, chị nông dân, rồi anh em bộ đội ở tận hải đảo, biên giới được dùng cái chăn như thế?". Bông, Sông Hồng tự làm được, nay đang dư sức thoả mãn hàng chục vạn chiếc chăn! Còn vải bọc ngoài, còn mẫu mã, túi đựng..., hoàn toàn là chuyện nằm trong tầm tay. Và Sông Hồng bắt tay vào làm chăn. Cùng với mặt hàng chăn, Sông Hồng còn sản xuất thêm gối, ga trải giường. Giám đốc Thịnh thêm: "Chăn Hàn Quốc có kích thước 2 x 2,2, đều là những con số kỵ của người Việt Nam. Còn chăn Sông Hồng, chúng tôi rút xuống 1,97 x 2,16, vừa với khổ người Việt Nam, lại là số lẻ, trúng tâm lý những ai sùng mộ con số"! Thế đấy, thị hiếu người tiêu dùng, dù chỉ một ly, cũng không nỡ bỏ qua!
Lâu nay, trên thị trường xuất hiện mặt hàng chăn Sông Hồng, với giá rẻ bất ngờ! Chưa bằng phân nửa chăn ngoại cùng loại. Sông Hồng đã hai lần phá thế độc quyền của hàng ngoại: Một của bông và nay là của chăn. Vừa qua, Ban Tổ chức Hội chợ xuất khẩu và tiêu dùng "EXPO-2002" tổ chức tại Hà Nội từ 20 đến 26.11 đã quyết định trao Cúp Sen Vàng cho mặt hàng chăn Sông Hồng.
Tôi biết Bùi Đức Thịnh từ khi anh còn công tác tại Thành uỷ Nam Định. Là một cán bộ trẻ, có năng lực, anh khá thành đạt trên chính trường. Tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khi vừa tròn 30 tuổi, rồi vào Thường vụ lúc chưa sang tuổi 40. Anh được đánh giá là có triển vọng, được gửi đi học Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc, tạo nguồn cán bộ lâu dài cho thành phố... Thế mà giữa đường anh rẽ ngang, đứng ra lập xưởng may, bỏ chính nghiệp sang làm doanh nghiệp. Về điều này, Thịnh tâm sự: "Dệt may là nghề truyền thống của Nam Định. Ngay từ thuở đi học, tôi đã bị hút hồn bởi tiếng còi tầm máy dệt, bởi màu áo xanh công nhân dệt kín đường mỗi lúc tan ca và bởi không khí lao động khẩn trương, quy chuẩn của một ngành công nghiệp truyền thống đặc Nam Định. Khi tôi ngỏ ý định chuyển ngạch, may thay được các anh lãnh đạo Thành uỷ đồng cảm và ủng hộ".
Hôm tôi xuống công ty làm việc với Thịnh, chỉ non tiếng đồng hồ, mà câu chuyện giữa chúng tôi không ít lần bị ngắt quãng bởi chuông điện thoại. Anh đang điều hành sản xuất của cả một công ty với trên 2.300 công nhân, gần hai nghìn đầu máy sản xuất các loại. Khi được hỏi về tay nghề, anh thật thà nói: "Tôi tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân, khoa Kinh tế kế hoạch, chứ đâu có biết nghề may. Nhưng cạnh tôi, có chị Cúc, cựu thanh niên xung phong, một người có tay nghề và đã làm chủ một xí nghiệp may nho nhỏ trước đây. Về bông, tôi có chị Thái Quí, một phó khác, trước từng lăn lộn nhiều năm ở xưởng bông tái sinh của Dệt Nam Định. Ngoài ra, tôi còn có trên dưới hai nghìn thợ may, trong đó không ít thợ lành nghề, và một đội ngũ chuyên gia kỹ thuật giỏi. Tôi chỉ là người tổ chức cho họ sản xuất. Nói cách khác, tôi biết dùng những người giỏi hơn mình! Rồi anh thêm: "Tôi vừa ký một hợp đồng lớn cung cấp sản phẩm của Sông Hồng cho bên quân đội. Cơ ngơi này không đủ sức vóc nữa rồi. Lần sau anh đến chắc không chỉ thế. Sẽ to đẹp hơn, ít nhất là gấp đôi. Dự án liên doanh với phía Đài Loan xây dựng một khu may chuyên dụng sản xuất hàng xuất khẩu, tôi vừa được tỉnh duyệt. Thị trường thì...". Thịnh cười, vẻ bí hiểm. Tôi hiểu anh muốn giữ bí mật điều này. Trong kinh doanh cũng có những chi tiết chưa nên bộc bạch hết gan ruột.
Theo Nhật Trang (http://www.laodong.com.vn)